Enter Title

چرایی تغییر قیمت حامل های انرژی
افزایش نرخ حامل‌های انرژی هر ساله یکی از دغدغه های اصلی دولت و مجلس است. چرا که از سویی تأمین یارانه نقدی پرداختی دولت به حساب مردم از این محل در قانون دیده شده است و از سوی دیگر، افزایش قیمت حامل های انرژی بدون درنظر گرفتن راهکارهای غیرتورمی، تأثیر مستقیم و غیرمستقیم در تشدید تورم خواهد داشت. هم اکنون دولت با ارائه تبصره 21 هدفمندی یارانه ها، مجموع رقم مورد نظر خود را که می خواهد در سال 93 از این محل کسب کند، 51900 میلیارد تومان به مجلس اعلام کرده است. کمیسیون تلفیق مجلس نیز کلیات این تبصره را به تصویب رساند اما نه در مجلس و نه در دولت تاکنون هیچ صحبتی بر روی جزئیات افزایش نرخ حامل های انرژی نهایی نشده است. شبکه تحلیلگران فناوری ایران، پژوهشی کاربردی بر روی این موضوع انجام داده است که جزئیات سناریوهای پیشنهادی آن به دولت، مجلس، وزیر نفت و برخی نهادها و دستگاه‌های مسئول ارائه شده است. از این رو در خصوص بهترین روش پیاده سازی گام دوم هدفمندی و افزایش نرخ حامل های انرژی جزئیات سناریوی پیشنهادی بررسی می شود.
تبصره هدفمندی یارانه های دولت که در ادامه لایحه بودجه به مجلس ارائه شده، دولت مجموع درآمدها و هزینه های مربوط به گام دوم هدفمندی را مطرح کرده برای تحقق این درآمد باید افزایش قیمت حامل های انرژی به طور متوسط حدود 85 درصد باشد. احتمالا قیمت آب و برق کمتر افزایش پیدا می کند و قیمت بنزین بیشتر. از اینرو برای تحقق درآمد هدفمندی مورد نظر دولت قیمت بنزین حتی شاید تا بیش از 100 درصد هم افزایش داشته باشد.
بر اساس بند الف ماده 1 قانون هدفمند كردن يارانه‌ها دولت موظف است قيمت فروش داخلي بنزين، نفت گاز، نفت كوره، نفت سفيد و گاز مايع و ساير مشتقات نفت را با لحاظ كيفيت حاملها و با احتساب هزينه‌هاي مترتب (شامل حمل‌ونقل، توزيع، ماليات و عوارض قانوني) به گونه‌اي تعيين كند كه به تدريج تا پايان برنامه پنجساله پنجم توسعه اقتصادي، اجتماعي و فرهنگي جمهوري اسلامي ايران كمتر از 90 درصد قيمت تحويل روي كشتي (فوب) درخليج فارس نباشد.
در اسفند ماه 1390 قیمت بنزین معمولی و سوپر فوب خلیج‌فارس به ترتیب ۱۰۳۲ و ۱۱۳۵ دلار در هر تن بوده است که قیمت هر لیتر از این فرآورده‌ها به ترتیب ۷۶ و ۸۴ سنت محاسبه می‌شود. با احتساب قیمت ۱۹۰۰ تومان برای دلار آزاد، قیمت هر لیتر بنزین معمولی بر اساس قیمت‌ها فوب خلیج فارس به ۱۴۵۰ تومان و قیمت هر لیتر بنزین سوپر نیز به نزدیک ۱۶۰۰ تومان تعیین می‌گشت. با احتساب رقم ۹۵ درصد قیمت فوب برای ارائه بنزین در داخل کشور بر اساس قانون هدفمندی یارانه‌ها، با احتساب دلار به قیمت آزاد، قیمت بنزین معمولی به ۱۳۸۰ تومان و قیمت بنزین سوپر حدوداً به ۱۵۱۰ تومان می رسید.

چگونگی تعیین قیمت حامل های انرژی در فاز دوم هدفمندسازی یارانه ها (بر اساس آمار بهمن 92)
§    بنزين و بنزین سوپر
قیمت بنزین معمولی و سوپر فوب خلیج‌فارس به ترتیب 995.71 و 1079.56 دلار در هر تن می باشد که قیمت هر لیتر از این فرآورده‌ها به ترتیب 73.3 و 79.90 سنت محاسبه می‌شود. با احتساب قیمت 2965 تومان برای دلار آزاد، قیمت هر لیتر بنزین معمولی بر اساس قیمت‌ها فوب خلیج فارس به 2175 تومان و قیمت هر لیتر بنزین سوپر نیز به نزدیک 2370 تومان بالغ خواهد شد. با احتساب رقم ۹۵ درصد قیمت فوب برای ارائه بنزین در داخل کشور بر اساس قانون هدفمندی یارانه‌ها، با احتساب دلار به قیمت آزاد، قیمت بنزین معمولی به 2065 تومان و قیمت بنزین سوپر حدودا به 2250 تومان بالغ خواهد شد.
اگر قیمت دلار را بر اساس نرخ مصوب بودجه 1393 یعنی 2650 تومان درنظر گرفته شود، قیمت هر لیتر بنزین معمولی بر اساس قیمت‌ها فوب خلیج فارس به 1940 تومان و قیمت هر لیتر بنزین سوپر نیز به نزدیک 2120 تومان خواهد شد. با احتساب رقم ۹۵ درصد قیمت فوب برای ارائه بنزین در داخل کشور بر اساس قانون هدفمندی یارانه‌ها، با احتساب دلار به قیمت آزاد، قیمت بنزین معمولی به 1845 تومان و قیمت بنزین سوپر حدودا به 2015 تومان بالغ خواهد شد.
§    نفت‌گاز
قیمت نفت گاز فوب خلیج‌فارس 909.5 دلار در هر تن می باشد که قیمت هر لیتر از این فرآورده‌ها 67.31 سنت محاسبه می‌شود. با احتساب قیمت 2965 تومان برای دلار آزاد، قیمت هر لیتر نفت گاز بر اساس قیمت‌ها فوب خلیج فارس به 1995 تومان بالغ خواهد شد. با احتساب رقم ۹۵ درصد قیمت فوب برای ارائه نفت گاز در داخل کشور بر اساس قانون هدفمندی یارانه‌ها، با احتساب دلار به قیمت آزاد، قیمت نفت گاز 1900 تومان خواهد شد.
اگر قیمت دلار را بر اساس نرخ مصوب بودجه 1393 یعنی 2650 تومان درنظر گرفته شود، قیمت هر لیتر نفت گاز بر اساس قیمت‌ها فوب خلیج فارس به 1780 تومان خواهد شد. با احتساب رقم ۹۵ درصد قیمت فوب برای ارائه نفت گاز در داخل کشور بر اساس قانون هدفمندی یارانه‌ها، با احتساب دلار به قیمت مصوب، قیمت نفت گاز 1690 تومان خواهد شد.

§    نفت كوره 
قیمت نفت کوره فوب خلیج‌فارس 587.22 دلار در هر تن می باشد که قیمت هر لیتر از این فرآورده‌ها 43.46 سنت محاسبه می‌شود. با احتساب قیمت 2965 تومان برای دلار آزاد، قیمت هر لیتر نفت کوره بر اساس قیمت‌ها فوب خلیج فارس به 1290 تومان بالغ خواهد شد. با احتساب رقم ۹۵ درصد قیمت فوب برای ارائه نفت کوره در داخل کشور بر اساس قانون هدفمندی یارانه‌ها، با احتساب دلار به قیمت آزاد، قیمت نفت کوره 1225 تومان خواهد شد.
اگر قیمت دلار را بر اساس نرخ مصوب بودجه 1393 یعنی 2650 تومان درنظر گرفته شود، قیمت هر لیتر نفت کوره بر اساس قیمت‌ها فوب خلیج فارس به 1150 تومان خواهد شد. با احتساب رقم ۹۵ درصد قیمت فوب برای ارائه نفت کوره در داخل کشور بر اساس قانون هدفمندی یارانه‌ها، با احتساب دلار به قیمت مصوب، قیمت نفت کوره 1090 تومان خواهد شد.
اقدامات صورت گرفته در فاز اول هدفمندسازی یارانه ها (آذر ماه 1389)
§    بنزين 
آمار شركت ملي پخش فرآورده‌هاي نفتي حاكي است، قيمت فوب خليج فارس بنزين در آذر ماه 89 تقريبا 575 تومان در هر ليتر بوده كه با احتساب هزينه نگهداشت، انتقال، توزيع و همچنين ماليات بر ارزش افزوده قيمت آن به 920 تومان مي‌رسید.
با توجه به قيمت‌گذاري حداقل 400 توماني بنزين براي هر ليتر پس از اجراي مرحله اول قانون هدفمندي يارانه‌ها، قيمت اين حامل به 43 درصد قيمت فوب خليج فارس با احتساب هزينه‌هاي حمل و توزيع و ماليات رسيد. پيش از اجراي قانون قيمت 100 توماني اين حامل انرژي 10 درصد قيمت فوب خليج فارس با احتساب هزينه‌هاي ياد شده بود.
§    بنزين سوپر
حداقل قيمت بنزين سوپر پس از هدفمند كردن يارانه‌ها 500 تومان در هر ليتر تعيين شد. قيمت فوب خليج فارس اين حامل در آذرماه 587 تومان در هر ليتر بوده كه با احتساب هزينه‌هاي يادشده به 939 تومان در هر ليتر مي‌رسید. بر اين اساس قيمت ارائه اين حامل انرژي در داخل كشور 53 درصد قيمت فوب خليج‌فارس با احتساب هزينه‌ها بود.
§    نفت‌گاز
قيمت هر ليتر نفت‌گاز فوب خليج فارس در زمان ياد شده 612 تومان بود كه با احتساب هزينه‌هاي حمل و نقل و توزيع و ماليات اين قيمت به 866 تومان مي‌رسید. قيمت اين حامل تاثيرگذار در قيمت تمام شده كالا و خدمات پس از اجراي قانون لااقل 150 تومان تعيين شده كه 17 درصد قيمت فوب با احتساب هزينه‌هاي جانبي است.
§    نفت كوره 
قيمت نفت كوره با اجراي قانون هدفمند كردن يارانه‌ها، 200 تومان در هر ليتر تعيين شد. قيمت فوب اين حامل در آذر ماه 470 تومان در هر ليتر بوده كه با احتساب هزينه‌هاي نگهداشت، انتقال، توزيع و ماليات بر ارزش افزوده به 642 تومان در هر ليتر مي‌رسید. قيمت اين حامل 31 درصد قيمت فوب با احتساب ديگر هزينه‌ها بود.
§    گاز 
براساس بند ب ماده 1 قانون هدفمند كردن يارانه‌ها ميانگين قيمت فروش داخلي گاز طبيعي بايد به گونه اي تعيين شود كه به تدريج ‌تا پايان برنامه پنجم توسعه، اين قيمت معادل حداقل 75 درصد متوسط قيمت گاز طبيعي صادراتي پس از كسر هزينه‌هاي انتقال، ماليات و عوارض شود. ميانگين قيمت هر متر مكعب گاز براي بخش خانگي 70 تومان، بخش نيروگاهي 80 تومان، بخش صنعتي 70 تومان، سي ان جي 300 تومان، بخش دولتي 100 تومان، بخش كسبه و خدمات تجاري 100 تومان، بخش كشاورزي و دامپروري 60 تومان و ساير موارد شامل فعاليت‌هاي فرهنگي، آموزشي، مساجد و امثال آن 60 تومان و متوسط قيمت گاز 70 تومان در هر متر مكعب در ابتدای هدفمندی توسط شرکت ملی گاز اعلام شد.

پیشنهادهای راهبردی برای اجرای گام دوم هدفمندسازی یارانه سوخت 

اجرای طرح کارت هوشمند سوخت و سهمیه­بندی بنزین در خرداد ماه سال 86 و اجرای گام اول قانون هدفمند کردن یارانه­ها در دی‌ماه سال 89 رشد مصرف بنزین کشور را متوقف کرد. با توجه به تورم عمومی کشور پس از اجرای گام اول قانون هدفمند کردن یارانه‌ها، هزینه­های حمل­ و ­نقل عمومی افزایش پیدا کرد اما تثبیت قیمت بنزین طی این دوره و اجرا نکردن گام دوم قانون هدفمند کردن یارانه­ها باعث کاهش ارزش واقعی بنزین نسبت به ابتدای اجرای گام اول این قانون شد. در نتیجه صرفه مصرف بنزین برای استفاده خودروهای شخصی بیشتر شد وهمانطور که در شکل زیر مشاهده می­شود، مصرف بنزین در سال 91 نسبت به سال­های قبل آن روندی افزایشی یافت. در حال حاضر جابه­جایی با خودروی شخصی در بسیاری موارد حتی با استفاده از بنزین غیریارانه ای هزینه کمتری نسبت به استفاده از حمل­و­نقل عمومی دارد. به علاوه کاهش ارزش بنزین و گازوییل یا نفتگاز در کشور، صرفه قاچاق این فرآورده را افزایش داده است؛ به نحوی که به گفته مسئولان وزارت نفت به طور متوسط، روزانه 3 میلیون لیتر و گاه معادل واردات این دو فرآورده، به خارج قاچاق می‌شود.

مجلس شورای اسلامی با تصویب قانون بودجه سال 92 کل کشور، امکان افزایش 38 درصدی قیمت حامل های انرژی را فراهم کرد و در حکم جداگانه‌ای نیز افزایش قیمت ۵ درصدی هر لیتر فرآورده‌های نفتی را برای توسعه خطوط انتقال نفت و گاز به تصویب رساند. بر این اساس سناریویی مطرح شد که بر مبنای آن قیمت انواع بنزین 43 درصد افزایش ­یابد و این قیمت برای بنزین نیمه­یارانه­ای از 400 به 570 تومان و برای بنزین غیریارانه ای از 700 به 1000 تومان و برای گاز طبیعی از 300 به 310 تومان برسد. در این رابطه فقط افزایش برای گاز طبیعی یا سی.­ان.­جی.  اعمال شد.

این درحالی است که یکی از دلایل اصلی کنترل مصرف بنزین کشور می توانست استفاده از رویکرد کنترل قیمتی-مقداری به جای رویکرد‌های صرفا قیمتی بود. بر مبنای رویکرد قیمتی-مقداری به جای افزایش قیمت انواع بنزین شامل نیمه­یارانه‌ای و غیریارانه ای، امکان اصلاح هدفمند قیمت این حامل انرژی فراهم می­شود. اصلی­ترین محور در رویکرد قیمتی-مقداری اختصاص سهمیه مشخص با تعرفه نیمه یارانه­ای به مصرف­کنندگان و افزایش بیشتر قیمت بنزین غیریارانه ای است.

از آنجا که دولت محترم باید در مدت 9 ماه و از ابتدای تیرماه به اجرای قانون هدفمندی یارانه ها و قانون بودجه 1393 با حصول مبلغ 63 هزار میلیارد تومان اقدام نماید و جویای مشورت دلسوزان و صاحبنظران است، بر این اساس درقالب 3 راهبرد پیشنهادی و اقدامات اجرایی هریک در ادامه مواردی ارایه می­شود:


راهبرد اول: اصلاح وضع موجود برمبنای رویکرد قیمتی-مقداری

اقدام 1- اختصاص سهمیه ماهانه 60 لیتر بنزین به هرخانوار و نه هر وسیله نقلیه

براساس بانک اطلاعاتی بدست آمده پس از هدفمند کردن یارانه‌ها، می‌توان یارانه معادل سهمیه 60 لیتر بنزین نیمه یارانه ‌ای را به هر خانواده به جای هر وسیله نقلیه اختصاص داد.

با این کار توزیع یارانه بنزین میان خانوارهای دارای وسیله نقلیه اعم از خودرو و موتورسیکلت برابر و عادلانه شده و به خانوارهایی که بیش از یک وسیله نقلیه دارند، سهمیه و یارانه اضافه‌ای اختصاص نمی‌یابد. همچنین دولت با تخصیص ماهانه مبلغ تفاوت قیمت بنزین نیمه­یارانه­ای با قیمت بنزین غیریارانه ای به خانوارهای فاقد وسیله نقلیه، یارانه بنزین خودروهای شخصی را به صورت کاملا عادلانه در تمامی خانوارها اعم از این که وسیله نقلیه داشته یا نداشته باشند، هدفمند می­کند. در این صورت کمک هزینه پرداخت شده به خانوارهایی که وسیله نقلیه شخصی ندارند می تواند هزینه حمل ونقل همگانی و هزینه های ناشی از افزایش هزینه های حمل و نقل را برای این خانوارها جبران کند. در این صورت بنزین تک نرخی و به صورت غیر یارانه ای عرضه می گردد.

اقدام 2- افزایش قیمت بنزین تک نرخی(غیریارانه ای) به 2000تومان:

قیمت بنزین غیریارانه ای به 2000 تومان که معادل دو-سوم قیمت آن در فوب خلیج فارس و یک-دوم قیمت تمام شده (فوب+مالیات و عوارض+هزینه های تا قبل ریختن در باک خودرو مصرف کننده) است، افزایش یابد. با این کار مصرف­کنندگان بنزین غیریارانه ای، هزینه واقعی تولید آن در داخل کشور را پرداخت می­کنند و از اختصاص یارانه بیشتر به افرادی که بیش از این سهمیه مصرف می­کنند، جلوگیری می­شود. به علاوه با اجرای این پیشنهاد درآمد دولت از فروش بنزین در داخل کشور به دو برابر میزان کنونی افزایش پیدا می کند. در نتیجه لازم است برای برقراری عدالت بین خانوارهای دارای وسیله نقلیه و خانوارهایی که وسیله نقلیه ندارند، ماهانه مبلغ 96 هزار تومان (معادل تفاوت قیمت 60 لیتر بنزین یارانه ای 400 تومانی با 60 لیتر بنزین غیریارانه ای) به حساب سرپرست خانوارهای فاقد وسیله نقلیه واریز شود.

اقدام 3- استفاده از اثر جانشینی گاز برای خودروهای عمومی

مقایسه ارزش اقتصادی گاز طبیعی و بنزین نشان می­دهد که در ارزش حرارتی برابر، قیمت گاز صادراتی کمتر از نصف قیمت بنزین فوب خلیج فارس است و با توجه به ذخایر سرشار گاز طبیعی کشور و وجود ظرفیت مازاد تولید آن در روزهای غیرسرد سال، ضروری است نسبت به افزایش سهم گاز طبیعی در سبد سوخت حمل ونقل کشور (بر اساس تصویبنامه دولت) اقدام شود. با وجود افزایش 19 برابری مصرف گاز طبیعی در بخش حمل­ونقل طی 8 سال گذشته، به علت کمبود جایگاه­های سی.­ان.­جی. حجم مصرف این حامل انرژی هنوز نتوانسته به سهم 30 درصدی از کل سوخت مصرفی خودروها و حتی مصرف بنزین کشور برسد. لازم به ذکر است که در 28 کشور مصرف کننده سی.­ان.­جی. نسبت قیمت بنزین به سی.ان.جی 25 الی 30 درصد است، امادر کشور ما این نسبت 65 درصد است. بررسی وضعیت مصرف سی.­ان.­جی. در دنیا نشان می­دهد هر جایگاه به طور متوسط 800 خودرو را پوشش می­دهد. این در حالی است که در ایران هر جایگاه (بدون احتساب خودروهای گازسوز شده به صورت غیرمجاز)، 1600 خودرو را پوشش می­دهد که دو برابر متوسط جهانی است. کمبود جایگاه­های سی.­ان.­جی اصلی­ترین عاملی است که استفاده از گاز را در حمل­و­نقل کشور محدود می­کند. بنابر این برای تامین جایگاه­های مورد نیاز لازم است حداقل 2000 جایگاه جدید با اولویت شهرهای بزرگ که هم تعداد خودرو و هم آلودگی بیشتری دارند،‌ مورد بهره برداری قرار گیرد. همچنین ضروری است نسبت به اصلاح سهمیه خودروهای عمومی بر اساس موارد زیر اقدام شود:

الف- تاکسی‌ها: تا رسیدن تعداد جایگاه‌های سی.­ان.­جی به تعداد مورد نیاز، ضروری است تمامی جایگاه های سی.­ان.­جی در کلانشهرها به صورت ویژه تاکسی در اختیار این وسایل نقلیه عمومی قرار گیرد و در سایر شهرهای مرکز استان و شهرهای متوسط و کوچک، درصورت کفایت جایگاه ها، امکان سوختگیری خودروی غیرعمومی(بدون پلاک زرد) از ساعات نیمه شب تا قبل طلوع آفتاب فراهم گردد. در این حال سهمیه بنزین تاکسی‌ها به 60 لیتر در ماه کاهش می یابد. البته این سهمیه به ازای هر تاکسی، به صورت نقدی به حساب رانندگان یا مالکان تاکسی واریز می شود.

ب- وانت‌بارها: ازآنجاکه درصد قابل توجهی از مالکان وانت‌بارها (2 میلیون دستگاه) صاحب مشاغل آزاد یا بی نیاز از استفاده از وانت برای حمل عمومی بار شهری یا برون شهری هستند، اختصاص سهمیه بنزین به این گروه، جز برای وانتهایی که به تعداد حدود 300000 دستگاه در ساماندهی وانتهای درون و برون شهری ثبت شده و وارد شده اند، نمی‌تواند به صورت هدفمند به فعالان صورت گیرد. لازم به ذکر است که بیش از چهار-پنجم وانتهای فعال در حمل عمومی بار دوگانه سوز یا دیزلی هستند. از سویی برخی از مالکان وانت‌بارهای فعال در حمل ونقل عمومی، با توجه به درآمد مکفی، انگیزه کمی در دوگانه‌سوزکردن وسیله نقلیه خود دارند. ازطرفی گازطبیعی برخلاف بنزین قابلیت جابجایی ندارد و سوء استفاده‌ای از آن صورت نمی‌گیرد. بافراهم کردن امکان استفاده وانت‌بارها ازجایگاههای عرضه سی.­ان.­جی به صورت اختصاصی، مشابه تاکسی‌ها، در کلانشهرها، و با رعایت ضابطه مشابه در سایر مراکز استان و شهرهای بزرگ و کوچک و کاهش سهمیه بنزین تمامی وانت‌بارها به 60 لیتر، که به ازای هر وانت عمومی، به صورت نقدی به حساب رانندگان یا مالکان واریز می شود، سوءاستفاده ازسهمیه اختصاصی بنزین آن‌ها از بین رفته و انگیزه دوگانه‌سوز کردن این خودروها افزایش می‌یابد. همچنین قابل توجه است که بازده موتورهای احتراق داخلی وسایل نقلیه گازوئیل ‌سوز، دوگانه سوز و بنزین ‌سوز به ترتیب 40، 35 و 30 درصد است. بنابراین مناسب است نسبت به گازسوز کردن وانت‌بارها درکوتاه‌مدت و جایگزینی موتور آنها با موتورهای گازوئیل‌سوز در میان‌مدت اقدام شود. البته سهم هزینه سوخت در خودروهای مزبور از کل هزینه های خودرو برای مالک در حمل ونقل، بین 8 تا 20 درصد است.

ج- موسسات خودروی کرایه، گردشگری و تشریفات(آژانس) و آموزش رانندگی: ازآنجاکه کارکرد موسسات مزبور(آژانس‌ها و آموزش رانندگی) از نوع حمل ونقل عمومی نبوده و به منزله حمل ونقل سفارشی یا خصوصی است و از طرفی خودرو‌های متعددی در این دو نوع موسسه، بدون دریافت سهمیه بنزین یارانه‌ای به فعالیت می‌پردازند، ضروری است سهمیه این بخش حذف گردد. حذف سهمیه بنزین این خودروها به افزایش عدالت و شفافیت در بازار منجر شده و فشار هزینه‌های بخش خصوصی از عموم مردم برداشته می‌شود. لازم به ذکر است که سهم هزینه سوخت در خودروهای مزبور از کل هزینه های خودرو برای مالک، بین 5 تا 15 درصد است.

جمع بندی راهبرد اول

دولت با اجرای این راهبرد علاوه بر کنترل مصرف بنزین،‌ درآمدی نزدیک به دو برابر میزان کنونی کسب می­کند؛ زیرا با فرض مصرف روزانه 45 میلیون لیتر بنزین نیمه­یارانه­ای و 20 میلیون لیتر بنزین غیریارانه ای، درآمد سالیانه دولت به 21 هزار میلیارد تومان می­رسد.

اتخاذ رویکرد قیمتی ـ مقداری می­تواند منافع بیشتری را از نظر "عدالت در تخصیص یارانه بنزین"، "ایجاد انتظارات تورمی و تورم"، "کاهش مصرف و صرفه جویی" نسبت به افزایش قیمت انواع بنزین تامین کند. با توجه به اختصاص سهمیه های کنونی و افزایش قیمت بنزین مازاد بر الگوی مصرف،‌ کاهش مصرف هر لیتر بنزین در داخل کشور این امکان را برای دولت فراهم می کند که بنزین تولید شده را صادر کند و ارز حاصل از آن را به نرخ 2500 تومان در داخل کشور به فروش برساند. به علاوه در این مرحله از اجرای قانون هدفمند کردن یارانه ها ضروری است منابع حاصل از افزایش قیمت بنزین به حسابی خاص و جدا از دیگر حامل­های انرژی واریز شود تا با استفاده از این منابع به صورت مستقیم نسبت به ارتقای سطح حمل و نقل عمومی اقدام شود.

جدول1- مقایسه درآمد دولت در رویکرد قیمتی- مقداری با شرایط کنونی- راهبرد پیشنهادی اول

سناریوی پیشنهادی

حالت کنونی

عنوان

400

400

قیمت بنزین نیمه­یارانه­ای

2000

700

قیمت بنزین غیریارانه ای

21،170

11،680

درآمد سالانه دولت (میلیارد تومان)

راهبرد دوم: تحول قیمتی در حد فوب خلیج فارس برای همه حاملهای انرژی

راهبرد دوم با رویکرد رسیدن قیمتها طبق قانون هدفمندسازی یارانه ها به درصدهای معین شده از قیمت فوب خلیج فارس تدوین شده است. این پیشنهاد با توجه به زمانبندی مندرج در ماده 162 قانون برنامه  

راهبرد سوم: تامین بودجه های بخش حمل ونقل(درون و برون شهری) از محل درآمد سوخت

در راهبرد دوم مقدار سوخت نیمه یارانه ای به نصف تقلیل می یابد. درصورت امکان تخصیص یارانه بنزین به نفت گاز مصرفی در بخش عمومی مشروط به پایش پیمایش ماه قبل و بر اساس آن، می توان مابه التفاوت را هم یارانه ی بخش حمل ونقل همگانی و پشتیبان لازم برای احقاق حقوق رانندگان و نوسازی ناوگان بدون افزایش بهای حمل ونقل و لجستیک را فراهم نمود.

دولت با اجرای این راهبرد علاوه بر کنترل مصرف بنزین،‌ درآمدی نزدیک به 5 برابر میزان کنونی کسب می­کند؛ زیرا با فرض مصرف روزانه حدود 30 میلیون لیتر بنزین نیمه­یارانه­ای و همین حدود بنزین غیریارانه ای و سایر سوختها به ترتیبی که در جدول 2 آمده، درآمد سالیانه دولت به 89 هزار میلیارد تومان می­رسد. به این ترتیب می توان به 8 دهک به طور متوسط سرانه 200هزارتومان به صورت غیر نقدی (در قالب بیمه عمر، سلامت و سرمایه و هزینه آموزش) پرداخت نمود. البته با برنامه دولت تدبیر و اعتدال می توان به صورت نزولی از دهکهای ضعیف تر به قویتر پرداخت را کمتر نمود (دهک 1و2 سرانه 350000و دهکهای 3و4 مبلغ 250000 و دهکهای 5و6 مبلغ 150000 و دهکهای 7و8 سرانه 50000). بقیه 50% درآمد صرف موارد دیگر قانون هدفمندی خواهد شد. البته کارمندان که در دهکهای 5و6و7و8 هستند به نحودیگری از20% مربوط بهره مند می شوند.

جدول2- مقایسه درآمد دولت در راهبرد قیمتی- مقداری با شرایط کنونی- سناریوی دوم

سناریوی پیشنهادی گاز طبیعی

سناریوی پیشنهادی نفتگاز

سناریوی پیشنهادی بنزین

حالت کنونی گازطبیعی

حالت کنونی نفتگاز

حالت کنونی بنزین

واحد

عنوان

500

350

700

310

150

400

تومان بر لیتر

قیمت سوخت نیمه­یارانه­ای

15

10

10

10

15

17

میلیارد لیتر

مصرف در سال

2000

4000

6000

-

350

700

تومان بر لیتر

قیمت سوخت غیریارانه ای

5

1

9

-

1

7

میلیارد لیتر

مصرف در سال

17500

7500

61000

3100

2600

11،680

میلیارد تومان

درآمد سالانه دولت